بسیاری از کشورها سالانه میلیاردها دلار صرف میزبانی یا حضور در کلانرویدادهای ورزشی میکنند، با این فرض که «دیدهشدن در عرصه جهانی» میتواند تصویر ذهنی جهان نسبت به آنها را دگرگون کند. بااینحال، پژوهشهای علمی جدید نشان میدهند که رابطه میان پوشش رسانهای صرف و ایجاد ارزش ماندگار برای برند ملی، بسیار ضعیفتر از آن چیزی است که تصور میشود.
در یک دهه اخیر، ورزش حرفهای از یک صنعت سرگرمی صرف به ابزاری راهبردی در دیپلماسی و سیاست جهانی تبدیل شده است. این تحول همراستا با مفهوم «قدرت نرم» (Soft Power) است که جوزف نای (2004) مطرح کرد – توانایی یک کشور برای تأثیرگذاری بر دیگران از طریق جذابیت فرهنگی و ارزشها، نه اجبار. در این چارچوب، ورزش به یکی از مؤثرترین رسانهها برای نمایش قدرت نرم در سطح بینالمللی تبدیل شده است.
رویدادهای بزرگ ورزشی دیگر صرفاً مسابقاتی برای کسب مدال یا جام نیستند، بلکه به فرصتهایی برای روایت یک کشور، معرفی فرهنگ، نمایش ظرفیتهای مدیریتی و شکلدهی به ادراک جهانی تبدیل شدهاند.
در شبی از شبهای ژوئن، در ورزشگاه هیوستون تگزاس، اتفاقی رخ داد که ذهن همه کارشناسان ورزش و اقتصاد را به چالش کشید. یک تیم از جزیرهای که جمعیتش از 156 هزار نفر تجاوز نمیکند، پا به بزرگترین صحنه ورزش جهان گذاشت.
آفریقای جنوبی تا 1994 نماد آپارتاید و تحریمهای جهانی بود. بخش بزرگی از جهان با این کشور رابطه تجاری نداشت. ورزشکارانش از المپیک محروم بودند. برند ملی آفریقای جنوبی در پایینترین سطح ممکن قرار داشت. اما آفریقای جنوبی در سال 2010 میزبان جام جهانی فوتبال شد – اولین بار در تاریخ آفریقا. این رویداد برند آفریقای جنوبی را از «کشور آپارتاید» به «مقصد مهماننواز، رنگارنگ و جذاب» تبدیل کرد.
تیم ملی فوتسال ایران را شاید بتوان سلطان بیمنازع فوتسال آسیا و یکی از قدرتهای اول جهان نامید. رکورددار تعداد قهرمانی در آسیا، حضور همیشگی در جام جهانی، و سبکی که تحسین جهانیان را برانگیخته است. در این پرونده، از این غول پنهان ورزش ایران و ظرفیت برند شدنش میگوییم.
باشگاه پرسپولیس تهران را شاید بتوان پُرهوادارترین تیم ورزشی ایران و یکی از پُرهوادارترین باشگاههای آسیا نامید. سرخپوشان تهرانی با دهها قهرمانی در لیگ برتر، جام حذفی، و افتخارات بینالمللی (نایب قهرمانی آسیا ۲۰۱۸ و ۲۰۲۰)، نماد شور و غرور میلیونها ایرانی در داخل و خارج از کشور هستند. در این پرونده، از این غول فوتبال ایران و ظرفیت برند شدنش میگوییم.
باشگاه استقلال تهران را شاید بتوان قدیمیترین و پرافتخارترین باشگاه فوتبال ایران در سطح آسیا نامید. اولین باشگاه ایرانی که قهرمان آسیا شد (۱۹۷۰)، دارنده رکورد بیشترین قهرمانی در لیگ قهرمانان آسیا در میان باشگاههای ایران (۲ قهرمانی)، و رقیب همیشگی پرسپولیس در حساسترین شهرآورد جهان. در این پرونده، از این غول آبی فوتبال ایران و ظرفیت برند شدنش میگوییم.
باشگاه سپاهان اصفهان را شاید بتوان سازمانیافتهترین و حرفهایترین باشگاه ایران در دو دهه اخیر نامید. تیمی که با مدیریت مدرن، آکادمی درخشان، و سبک فنی جذاب، بارها قهرمان ایران شد و افتخار بزرگی برای فوتبال اصفهان و کشور رقم زد. در این پرونده، از این زردپوشان نصف جهان و ظرفیت برند شدنشان میگوییم.
باشگاه تراکتور تبریز را شاید بتوان پُرشورترین و محبوبترین باشگاه شمال غرب ایران نامید. تیمی که هوادارانش نه فقط برای تیم، که برای فرهنگ و هویت آذربایجانی خود میجنگند. با استادیوم یادگار امام، شور و حماسهای آفریدهاند که در تاریخ فوتبال ایران بینظیر است. در این پرونده، از این غول شمال غرب و ظرفیت برند شدنش میگوییم.