در روابط بینالملل قرن بیستویکم، تعاملات میان کشورها بیش از آنکه متکی بر ابزارهای نظامی یا اقتصادی (Hard Power) باشد، بر پایه دیپلماسی فرهنگی، آموزش و ارتباطات بینالمللی شکل میگیرد. طبق نظریه سازندهگرایی (Constructivism)، واقعیت سیاسی جهان را ایدهها، هویتها و هنجارهای مشترک میسازند.
واکاوی سفرنامه تصویری و مستند کری پاتسالیس» (Carrie Patsalis) مستندساز و گردشگر بریتانیایی، به شهرهای تهران، قم، قزوین، همدان، کرمانشاه و اصفهان، یک مطالعه موردی استثنایی برای مدیران و سیاستگذاران حوزه برندسازی ملی ایران فراهم میسازد.
بسیاری از کشورها سالانه میلیاردها دلار صرف میزبانی یا حضور در کلانرویدادهای ورزشی میکنند، با این فرض که «دیدهشدن در عرصه جهانی» میتواند تصویر ذهنی جهان نسبت به آنها را دگرگون کند. بااینحال، پژوهشهای علمی جدید نشان میدهند که رابطه میان پوشش رسانهای صرف و ایجاد ارزش ماندگار برای برند ملی، بسیار ضعیفتر از آن چیزی است که تصور میشود.
موسیقی و هنرهای صوتی صرفاً ابزارهایی برای سرگرمی یا بیان هنری نیستند؛ بلکه در عرصه روابط بینالملل بهعنوان رسانههایی پیچیده برای «دیپلماسی فرهنگی»، «برندسازی ملی» (Nation Branding) و حتی «ترویج سیاسی (پروپاگاندا)» عمل میکنند.
روایت عینی و بیواسطه «یان» (Yan)، جهانگرد و مستندساز بینالمللی از کانال پرمخاطب Little Chinese Everywhere، دریچهای چندبعدی به جامعه، فرهنگ، هنر معماری و زیست روزمره در ایران میگشاید. او که سه بار به مناطق مختلف ایران سفر کرده، کشورمان را «پُر سوءتعبیرترین کشور جهان در رسانههای بینالمللی» مینامد.
رسانههای بینالمللی غالباً تصویری تکساحتی از ایران ترسیم میکنند که با تکاپو و پویایی جاری در خیابانهای کلانشهرهای کشور تفاوتهایی دارد. در این میان، مستند عینی و بدون واسطه «الی» (Eli)، بلاگر و سفرنامهنویس پرمخاطب روسی از کانال Eli from Russia، که در قالب سفری مستقل از مسکو به تهران، شیراز و اصفهان سفر کرده است، روایتی زنده و صمیمی از جامعه، هنر و تمدن ایران را به مخاطبان جهانی معرفی میکند.
مستندها و گزارشهای میدانی گردشگران مستقل بینالمللی میتوانند از ابزارهای مؤثر برای بازتعریف و ارتقای «برند ملی» کشورها در عرصه جهانی باشند. در میان این روایتها، مستند تصویری «کری چن» (Carrie Chen)، بلاگر و تولیدکننده محتوای بینالمللی که در اوایل سال 2026 به ایران سفر کرده، نمونهای قابلتوجه از ظرفیت این نوع روایتها برای سیاستگذاران برند ملی کشور است.
در جغرافیای سیاسی امروز، مفهوم قدرت فراتر از کنترل منابع فیزیکی و نظامی تعریف میشود. در دنیای مدرن، کشورها بهطور فزایندهای تلاش میکنند تا از طریق ابزارهای فرهنگی و ورزشی، نفوذ بینالمللی خود را گسترش داده و تصویر ذهنی مثبتی از برند ملی خود به نمایش بگذارند.
سیاستگذاران ملی گاهی بودجههای قابلتوجهی را صرف کمپینهای تبلیغاتی بینالمللی میکنند، در حالی که از یکی از مهمترین سفیران و سازندگان واقعی برند ملی، یعنی شهروندان و ساکنان داخلی کشور، غافل میشوند.
کشور اندونزی در سالهای اخیر با اتکا بر «قهوه عربیکا گایو» (Gayo Coffee) و از طریق فعالسازی شبکه تعاونیهای محلی بهعنوان کنشگران غیردولتی، توانسته است نمونهای قابلتوجه از برندسازی ملی مبتنی بر جامعه محلی را به نمایش بگذارد.
سمینار مجازی ضرورت خروج از بن بست نهادی در برندسازی ملی ایران به میزبانی اندیشکده ایران آینده و بصورت برخط با ارائه دکتر ابوالفضل ولوی پژوهشگر حوزه برندسازی ملی برگزار شد.
مرکز پژوهش های مجلس با انتشار گزارشی به واکاوی تصویر برند ملی جمهوری اسلامی ایران در بعد فرهنگی پرداخت.
گزارش حاضر به بررسی عملکرد سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی به عنوان قرارگاه محوری دیپلماسی فرهنگی کشور، در پشتیبانی از نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران در جنگ تحمیلی سوم پرداخته است. بررسی داده های افکارسنجی ها در کشورهای جهان حاکی از وجود ظرفیت های مهمی در زمینه همدلی با جمهوری اسلامی ایران و مخالفت با جنگ افروزی آمریکا و رژیم صهیونیستی در جهان است. بااین حال، ارزیابی میدانی اقدام های سازمان نشان دهنده شکافی میان «ظرفیت های سیاستی و محیطی» با «خروجی های عملیاتی» است.
پژوهشی که توسط کوسوپوجی چاتور باگوس ویکاکسونو از دانشگاه بینا نوسانتارا اندونزی انجام شده و در مجله INKUBIS: Jurnal Ekonomi dan Bisnis (2026) منتشر گردیده، با عنوان «محرکهای رفتار خرید سبز در میان زنان نسل Z در جابودتابک، اندونزی: نقشهای برچسبگذاری زیستمحیطی، تصویر برند سبز، بازاریابی زیستمحیطی و اینفلوئنسرهای پایداری» بهطور جامع به بررسی این موضوع پرداخته است.
سرامیک و سفال، یکی از کهنترین صنایع دستی بشر در جنوب شرق آسیا بهشمار میرود. در ویتنام، این صنعت با قدمتی چندینهزارساله، همواره پیوندی ناگسستنی با فرهنگ، هویت و زندگی روزمره مردم داشته است. از سفالهای ابتدایی دوران پیش از تاریخ گرفته تا سرامیکهای نفیس دورههای لای-تران-له، صنعت سرامیک ویتنام فرازونشیبهای بسیاری را پشت سر گذاشته است.
یک پژوهش علمی با بررسی اسناد بالادستی کشور نشان میدهد توسعه سواحل مکران میتواند فراتر از یک پروژه اقتصادی و عمرانی، به ابزاری برای تقویت برند ملی، قدرت دریایی و تصویر بینالمللی ایران تبدیل شود.
برندسازی ملی در جهان دیگر صرفاً یک موضوع تبلیغاتی یا ارتباطی نیست. کشورها تلاش میکنند با مدیریت تصویر، هویت و شهرت خود، جایگاه متمایزی در اقتصاد، سیاست، فرهنگ و روابط بینالملل به دست آورند. اما یک پرسش اساسی درباره ایران وجود دارد: ما تا چه اندازه درباره برندسازی ملی ایران دانش منسجم و قابل اتکایی تولید کردهایم؟
برند ملی فقط مجموعهای از شعارها، نمادها یا کمپینهای تبلیغاتی یک کشور نیست؛ بلکه تصویری است که در ذهن مخاطبان داخلی و خارجی از یک ملت شکل میگیرد. در این میان، شبکههای اجتماعی به یکی از مهمترین عرصههای شکلگیری و انتقال این تصویر تبدیل شدهاند.
مفهوم دیپلماسی عمومی در روابط بین الملل از اهمیت فزاینده ای برخوردار است با توجه به ظهور فناوریهای جدیدی همچون هوش مصنوعی شاهد اثر گذاری این مهم بر تصورات ملی و تصویر از کشورها هستیم. این پژوهش می کوشد سنجش تاثیرگذاری هوش مصنوعی بر فرآیند شکلدهی تصویر ملی کشورها در افکار عمومی جهانی را نیز بررسی کند.
ارتقای برند ملی ایران نیازمند تدوین یک استراتژی جامع و هماهنگ است که در آن نهادهای دولتی، بخش خصوصی، رسانهها، دانشگاهها و جوامع محلی نقشآفرینی مشترک داشته باشند. همچنین استفاده از فناوریهای نوین، دیپلماسی فرهنگی، روایتسازی حرفهای و توسعه گردشگری پایدار میتواند شکاف میان تصویر واقعی ایران و برداشتهای بینالمللی را کاهش دهد.